Ankara YKS Öğrenci Danışmanlığı

Ali KIŞ

Kurucu & Sosyolog

Sınav Stratejisi

YKS’de Başarı, TYT ve AYT’yi Birlikte Yönetmekle Başlar

Temel Sorun
Biz Ne Yapıyoruz?
Kazanımlar
Ali Kış’ın Görüşü

Çocuğunuz YKS’ye hazırlanıyor;
peki sınav sürecini ve sınav kitapçığını yönetmeyi de öğreniyor mu?

YKS’de Asıl Sorun Ne?

YKS’de temel sorun çoğu zaman öğrencinin kaç saat çalıştığı değildir.

Asıl mesele, aylar süren hazırlık dönemini ve sınav günü karşısına çıkacak kitapçığı yönetebilecek bir düzen oluşturup oluşturamadığıdır.

Bir öğrenci her gün çalışabilir, yüzlerce soru çözebilir, TYT ve AYT denemelerine girebilir. Buna rağmen netleri uzun süre aynı yerde kalabilir.

Çünkü YKS, sıradan bir okul sınavına hazırlanır gibi hazırlanılacak bir sınav değildir.

Belirli bir günde, belirli bir sürede ve aynı koşullarda öğrencinin bilgisini, dikkatini, zaman kullanımını ve sınav boyunca vereceği kararları ölçer.

Bu nedenle öğrencinin önce sınavın ne istediğini anlaması gerekir.

Sınav Günü Yalnızca Bilgi Yetmez

Bir sporcu yarışma günü göstereceği performansı yalnızca antrenman saatleriyle hazırlamaz. Uykusunu, beslenmesini, dinlenmesini ve günlük temposunu yarışacağı güne göre düzenler.

YKS hazırlığı da benzer bir disiplin ister.

Çünkü sınav günü öğrencinin karşısında yalnızca sorular olmayacaktır. Önünde bir sınav kitapçığı, sınırlı bir süre ve o süre içinde art arda vermesi gereken kararlar olacaktır.

Hangi dersten başlayacak?
Bir soruya ne kadar süre ayıracak?
Takıldığı soruyu ne zaman bırakacak?
Hangi soruya daha sonra dönecek?
Zaman kaybettiğini ne zaman fark edecek?
Dikkati düştüğünde sınavın geri kalanını nasıl yönetecek?
Bildiği bir soruyu baskı altında da doğru çözebilecek mi?

İşte hazırlık süreci bu yüzden yalnızca konu bitirmekten ve soru sayısını artırmaktan ibaret değildir.

Çalışıyor Ama Karşılığını Neden Alamıyor?

Veli çoğu zaman şunu görür:

“Çalışıyor ama karşılığını alamıyor.”

Öğrencinin yaşadığı ise bazen çok farklıdır:

“Çalışıyorum ama nerede yanlış yaptığımı bilmiyorum.”

YKS’de sorun çoğu zaman bu iki cümlenin arasındadır.

Aynı Yanlışın Nedeni Her Zaman Aynı Değildir

Bir matematik yanlışı konu eksiğinden kaynaklanabilir. Başka bir yanlış işlem hatasından, dikkatin dağılmasından veya süre baskısından gelebilir.

Aynı görünen iki yanlışın nedeni farklıysa çözümü de aynı olamaz.

Bu nedenle bir deneme sonucunu yalnızca net üzerinden okumak öğrencinin gerçek durumunu anlatmaz.

YKS Hazırlığında Hangi Soruların Cevabı Aranmalı?

Hangi ders ve konularda gerçek bilgi eksiği var?
Bildiği hâlde yapamadığı sorular neden oluşuyor?
Süre en çok nerede kaybediliyor?
Aynı hata neden tekrar ediyor?
Deneme analizi bir sonraki çalışmayı değiştiriyor mu?
Çalışma düzeni birkaç gün sonra neden bozuluyor?
Uyku ve telefon kullanımı günlük performansı nasıl etkiliyor?
Öğrenci kendi çalışma sürecini giderek daha fazla yönetebiliyor mu?

Çünkü her düşük netin cevabı “daha fazla soru çözmek” değildir.

Bazen eksik olan bilgi değil; çalışma biçimi, düzen, süre yönetimi veya sınav anında doğru karar verebilme alışkanlığıdır.

Doğru neden bulunmadığında yeni programlar hazırlanır, yeni kaynaklar alınır, soru sayısı artırılır; fakat aynı sorun farklı denemelerde yeniden ortaya çıkar.

YKS Aylar Süren Bir Performans Hazırlığıdır

Çalışma masası, denemeler, uyku saati, telefon kullanımı, dinlenme düzeni ve öğrencinin gününü nasıl yönettiği bu hazırlığın parçalarıdır.

Ve sonunda bütün hazırlık tek bir yerde sınanır:

Öğrenci sınav günü yalnızca bilgisiyle değil, o bilgiyi ne zaman ve nasıl kullanacağını bilerek sınav kitapçığının karşısına oturabiliyor mu?

YKS’de Disiplinli ve Verimli Çalışmayı, Deneme Sürecini ve Sınavı Birlikte Yönetiyoruz

YKS sürecinin merkezinde öğrenci vardır. Öğrencinin kendisini başkalarının yönettiği biri olarak değil, kendi geleceğiyle ilgili karar verebilen, sorumluluk alan ve sınav sonucu üzerinde doğrudan etkisi bulunan güçlü bir aktör olarak görmesini önemsiyoruz.

Çünkü YKS hazırlığı yalnızca konu öğrenmek, soru çözmek veya denemeye girmek değildir. TYT ve AYT çalışmaları, okul ya da mezuniyet düzeni, günlük çalışma planı, soru çözümü, denemeler, süre kullanımı, sınav davranışı, uyku ve ekran düzeni birbirinden bağımsız alanlar değildir.

İlk hazırlık gününden sınavdaki son sorunun çözüldüğü ana kadar bütün süreci birlikte değerlendiriyoruz.

Her Çalışmanın Bir Zamanı ve Nedeni Var

Öğrencinin önüne bütün çalışmaları aynı anda koymuyoruz.

TYT konu çalışmaları, AYT konu derinliği, soru bankaları, branş denemeleri, genel TYT–AYT denemeleri, tekrar çalışmaları ve süre baskısı uygulamaları öğrencinin bulunduğu döneme, mevcut seviyesine ve ihtiyacına göre sürece dahil edilir.

Öğrenci şu dört sorunun cevabını bilmelidir:

NEYE
NE ZAMAN
NE KADAR
NASIL

Bu dört sorunun cevabını bilmesi kadar, neden o çalışmayı o dönemde yaptığını anlamasını da önemsiyoruz.

Çünkü sürekli başkalarının ne yapacağını söylemesini bekleyen bir öğrenciden, sınav anında kendi kararlarını vermesini beklemek kolay değildir.

Hedefimiz öğrencinin zamanla kendi akademik sürecini okuyabilmesi, çalışma önceliklerini anlayabilmesi, doğru karar verebilmesi ve sorumluluğunu taşıyabilmesidir.

TYT ve AYT Dengesini Öğrenciye Göre Kuruyoruz

TYT ile AYT arasındaki denge sabit değildir.

Öğrencinin bilgi düzeyi, netleri, konu eksikleri, sınava kalan süre ve denemelerde ortaya çıkan ihtiyaçları değiştikçe çalışma ağırlığının da değişmesi gerekir.

TYT’de hız ve süre problemi yaşayan bir öğrenciyle, AYT’de ciddi bilgi açığı bulunan bir öğrencinin aynı çalışma düzenini uygulaması doğru değildir.

Bu nedenle çalışma planını yalnızca takvime göre değil, öğrenciden gelen gerçek verilere göre yeniden değerlendiriyoruz.

Sınavı Aile ile Öğrencinin Arasından Çıkarıyoruz

YKS sürecinde yaptığımız en önemli işlerden biri, sınavın anne-baba ile çocuk arasındaki ilişkinin merkezine yerleşmesini önlemektir.

Öğrencinin çalışma düzeni, TYT–AYT dengesi, soru çözümü, denemeleri, süre kullanımı, ekran alışkanlıkları ve sınav stratejisi düzenli biçimde takip edildiğinde; anne-babanın sürekli kontrol eden, hatırlatan, sorgulayan veya yönlendiren kişi olma ihtiyacı azalır.

Böylece öğrenci akademik sürecini danışmanı ve öğretmenleriyle yürütürken; anne-baba da çocuğunun öğretmeni, koçu veya denetleyicisi olmadan sevgi, güven ve destek veren anne-baba olarak kendi yerini koruyabilir.

Biz yalnızca öğrenciyi takip etmiyoruz; aile ile öğrenci arasındaki sınav yükünü de yönetiyoruz.

Evde sürekli;

“Kaç soru çözdün?”
“Bugün neden çalışmadın?”
“Denemen neden düştü?”
“Telefonu ne zaman bırakacaksın?”

konuşmalarının azalması yalnızca evdeki huzur açısından önemli değildir. Öğrencinin kendi sorumluluğunu üstlenmesini, kararlarının sonucunu görmesini ve çalışma sürecini sahiplenmesini de destekler.

Amacımız aileyi sürecin dışına çıkarmak değil; aileyi doğru yerde tutarak hem öğrencinin hem anne-babanın YKS dönemini daha sağlıklı ve daha verimli yaşayabilmesini sağlamaktır.

Öğrenciye Özel Sınav Kitapçığı Yanıtlama ve Sınav Yönetimi Stratejisi

Herkese aynı sınav stratejisini vermiyoruz.

Çünkü iki öğrencinin bilgi düzeyi birbirine yakın olsa bile sınav davranışları aynı olmayabilir.

Bir öğrenci zor sorularda gereğinden fazla zaman kaybedebilir. Bir diğeri ilk bölümlerde çok hızlı ilerleyip dikkat hataları yapabilir. Başka bir öğrenci kitapçığın son bölümüne ulaşmakta zorlanabilir veya geri dönüş için kendisine yeterli süre bırakamayabilir.

Bu nedenle TYT ve AYT denemelerinde öğrencinin;

soru sırasını,
soru başına kullandığı süreyi,
nerede zaman kaybettiğini,
hangi soruyu bırakabildiğini,
hangi soruya geri döndüğünü,
sınavın hangi bölümünde performansının değiştiğini

Öğrenciye özel olarak geliştirdiğimiz sınav kitapçığı yanıtlama ve sınav yönetimi stratejisi, öğrencinin kendi denemelerinden ve sınav davranışından ortaya çıkmakta ve sınav sonucunu doğrudan etkileyen önemli unsurlardan biri hâline gelmektedir.

Başka bir öğrenci için işe yarayan çözüm sırası, süre dağılımı veya geri dönüş planı bu öğrenci için doğru olmayabilir.

Çünkü sınav stratejisinin öğrencinin kendi sınav davranışından doğması ve o öğrenciye ait olması gerekir.

Kitapçığı Bitirmek Değil, Sınavın Tamamını Yönetmek

Öğrencinin yalnızca son soruya ulaşmasını yeterli görmüyoruz.

İlk çözüm turunu planlı biçimde tamamlayabilmesi ve kendisine mümkün olan en geniş geri dönüş ve kontrol süresini bırakabilmesi önemlidir.

Bu süre içinde öğrenci;

boş bıraktığı sorulara dönebilmeli,
tereddüt ettiği soruları yeniden değerlendirebilmeli,
işlem yaptığı soruları kontrol edebilmeli,
cevaplarını optik forma doğru aktarıp aktarmadığını inceleyebilmeli,
kalan süreyi hangi sorular için kullanacağına karar verebilmelidir.

Amaç yalnızca sınav kitapçığını yetiştirmek değildir. Amaç, sınavın tamamını yönetebilmektir.

Denemeyi Sonuç Değil, Yol Haritası Olarak Kullanıyoruz

Denemelerde yalnızca nete bakmıyoruz.

Bir yanlışın, boş bırakılan sorunun veya kaybedilen netin;

HANGİ DERSTE
HANGİ SORU TÜRÜNDE
HANGİ ZAMAN ARALIĞINDA
HANGİ NEDENLE

ortaya çıktığını inceliyoruz.

Çünkü aynı yanlış; bilgi eksikliğinden, süre kullanımından, dikkat değişiminden, sınav baskısından veya sınav sırasında verilen yanlış bir karardan kaynaklanabilir.

Bu ayrım yapılmadan öğrenciye yalnızca “daha fazla soru çöz” demek gerçek probleme ulaşmayabilir.

Her TYT ve AYT denemesi bizim için öğrencinin bir sonraki çalışma kararını belirleyen gerçek bir yol haritasıdır.

Hangi konuya geri dönüleceği, hangi soru tipinin yeniden çalışılacağı, hangi becerinin güçlendirileceği, süre baskısının ne zaman artırılacağı ve bir sonraki denemede özellikle hangi alanın izleneceği denemenin ortaya çıkardığı tabloya göre belirlenir.

YKS’den Sonrasına Taşınan Beceriler

YKS sonucunun güçlü olmasını önemsiyoruz. Ancak öğrencinin bu süreçte kazandığı bazı davranışların üniversite sınavından çok daha uzun süre onunla kalacağını da biliyoruz.

Sürecin sonunda öğrencinin;

kendi kararını verebilmesini,
zamanını yönetebilmesini,
zorlandığında mücadeleyi sürdürebilmesini,
kriz anında toparlanabilmesini,
stres ve baskı altında performansını sürdürebilmesini,
gerektiğinde inisiyatif kullanabilmesini,
kendi sorumluluğunu taşıyabilmesini

önemsiyoruz.

Çünkü sınava hazırlanan öğrenci aynı zamanda yetişkinliğe doğru ilerliyor. Üniversite, meslek ve kendi yaşamıyla ilgili kararlar vereceği bir döneme hazırlanıyor.

Bu nedenle öğrencinin akademik hayatını sosyal ve psikolojik gelişiminden ayrı değerlendirmiyoruz.

YKS birkaç aylık ya da birkaç yıllık bir sınav yolculuğudur. Bu süreçte kazanılan karar verme, sorumluluk alma, mücadele etme ve kendi başına hareket edebilme becerileri ise öğrencinin önündeki yıllara taşınabilir.

Zamanı yönetmeyi öğrenen genç, hem sınavını hem de kendi hayatını daha iyi yönetmeyi öğrenir.

YKS Sürecinde Hangi Kazanımları Hedefliyoruz?

Disiplinli ve Sürdürülebilir Çalışma Düzeni

Öğrencinin yalnızca birkaç gün yoğun çalışmasını değil, YKS hazırlığını uzun süre sürdürebileceği bir çalışma düzeni oluşturmasını hedefliyoruz. Günlük çalışma süresi, ders öncelikleri, tekrarlar, soru çözümü, uyku ve dinlenme düzeni öğrencinin gerçek yaşamına göre birlikte değerlendirilir.

Amaç öğrencinin sürekli dışarıdan hatırlatılmasını beklemesi değil; neye, ne zaman, ne kadar ve nasıl çalışacağını giderek daha fazla kendisinin yönetebilmesidir.

TYT ve AYT Dengesini Kurabilme

TYT ve AYT aynı çalışma biçimiyle yönetilemez. Öğrencinin bilgi düzeyi, konu eksikleri, netleri, sınava kalan süre ve deneme sonuçları değiştikçe çalışma ağırlığının da değişmesi gerekir.

Hedefimiz öğrencinin yalnızca program uygulaması değil; hangi dönemde TYT’ye, hangi dönemde AYT’ye ve hangi derse daha fazla ağırlık vermesi gerektiğini anlayabilmesidir.

Zaman Yönetimi ve Sınav Kitapçığı Stratejisi

YKS’de yalnızca sorunun cevabını bilmek yeterli değildir. Öğrencinin hangi dersten başlayacağı, bir soruda ne kadar kalacağı, hangi soruyu bırakacağı ve hangi soruya geri döneceği de sınav performansının bir parçasıdır.

Öğrenciye özel sınav kitapçığı yanıtlama ve sınav yönetimi stratejisinin, öğrencinin kendi denemelerinden ve kendi sınav davranışından ortaya çıkmasını hedefliyoruz.

Geri Dönüş ve Kontrol Süresi Oluşturabilme

Sınav kitapçığının son sorusuna ulaşmak tek başına yeterli değildir. Öğrencinin ilk çözüm turunu planlı biçimde tamamlayarak kendisine mümkün olan en geniş geri dönüş ve kontrol süresini bırakabilmesini önemsiyoruz.

Bu sürede boş bıraktığı sorulara dönebilmeli, tereddüt ettiği cevapları yeniden değerlendirebilmeli, yaptığı işlemleri kontrol edebilmeli ve cevaplarını optik forma doğru aktarıp aktarmadığını inceleyebilmelidir.

Amaç yalnızca kitapçığı yetiştirmek değil, sınavın tamamını yönetebilmektir.

Baskı Altında Karar Verebilme ve Performansı Koruyabilme

Öğrencinin bir konuyu bilmesi, sınav anında o bilgiyi aynı başarıyla kullanabileceği anlamına gelmez. Süre azalırken, zor bir soruyla karşılaştığında veya peş peşe birkaç soruda tereddüt yaşadığında sınav davranışı değişebilir.

Denemeler boyunca öğrencinin bu anlarda nasıl davrandığını takip ediyoruz. Hedef; öğrencinin baskı arttığında acele etmek, donup kalmak veya kontrolü kaybetmek yerine zamanını yönetebilmesi, karar verebilmesi ve bildiklerini sınav performansına aktarabilmesidir.

Deneme Analizi ve Tekrar Eden Yanlışın Nedenini Bulabilme

Denemeyi yalnızca netlerin görüldüğü bir sonuç tablosu olarak değerlendirmiyoruz. Yanlış ve boş soruların hangi derste, hangi soru türünde, sınavın hangi bölümünde ve hangi nedenle ortaya çıktığını inceliyoruz.

Çünkü aynı görünen iki yanlışın nedeni farklı olabilir. Bilgi eksikliği, işlem hatası, dikkat değişimi, süre baskısı veya sınav sırasında verilen yanlış bir karar farklı çalışmalar gerektirir.

Hedefimiz yanlış sayısını kaydetmek değil, tekrar eden yanlışın nedenini bulmak ve öğrencinin bir sonraki denemede aynı noktada ne yaptığını yeniden görmektir.

Kendi Sürecini Yönetebilme ve Sorumluluk Alabilme

YKS hazırlığının sonunda öğrencinin yalnızca daha fazla soru çözmüş olmasını değil, kendi çalışma düzenini okuyabilmesini, kararlarının sonucunu görebilmesini ve gerektiğinde çalışma biçimini değiştirebilmesini önemsiyoruz.

Öğrencinin kendi kararını verebilmesi, zamanını yönetebilmesi, zorlandığında mücadeleyi sürdürebilmesi, kriz anında toparlanabilmesi ve gerektiğinde inisiyatif kullanabilmesi bu sürecin önemli kazanımlarıdır.

Zamanı yönetmeyi öğrenen genç, hem sınavını hem de kendi hayatını daha iyi yönetmeyi öğrenir.

Ali Kış

Kurucu & Sosyolog

30 Yıllık Mesleki Tecrübeme ve Yönettiğim Yüzlerce Sınav Sürecine Dayanarak Şunları Çok Net Söyleyebilirim:

YKS sürecinde öğrencilerin önemli bir bölümünde sorun, çalışıp çalışmamak kadar neye, ne zaman, neden ve nasıl çalışacağını yönetememektir.

Öğrenci masaya oturabilir, uzun saatler çalışabilir, yüzlerce soru çözebilir. Fakat yanlış konulara ağırlık veriyorsa, eksiklerini sürekli erteliyorsa, denemelerde aynı hataları tekrarlıyorsa veya birkaç kötü günün ardından çalışma düzeni tamamen bozuluyorsa harcadığı zaman beklediği sonuca dönüşmeyebilir.

YKS hazırlığında yalnızca kaç saat çalışıldığına ve kaç soru çözüldüğüne bakmak bana göre yeterli değildir. Öğrencinin çalışma biçimini anlamak için şu soruların cevabını da görmek gerekir:

Hangi konuları sürekli erteliyor?
Yanlışlarının nedeni ne?
Süreyi nerede kaybediyor?
Bildiği soruları neden yanlış yapıyor?
Zorlandığı derslerden kaçıyor mu?
Programı bozulduğunda yeniden başlayabiliyor mu?
Deneme sonucunu bir sonraki çalışmasına aktarabiliyor mu?
Ne çalışacağını ve neden çalışacağını kendisi biliyor mu?
Çalışma biçimini gerektiğinde değiştirebiliyor mu?

Bu soruların cevabı görülmeden hazırlanan program, öğrencinin önüne konmuş bir çalışma listesinden ileri gitmeyebilir.

Anne-Babalar Açısından

Anne-Baba, YKS Sürecinde Öğretmen Rolünü Üstlenmemeli

Anne-babalar çocuklarının geleceğini düşündükleri için sınav döneminde doğal olarak daha fazla kaygılanır. Fakat bu kaygı zamanla her gün aynı soruların sorulmasına dönüşebilir:

Bugün kaç saat çalıştın?
Kaç soru çözdün?
Denemen kaç geldi?
Matematik neden hâlâ yükselmiyor?
Telefonla neden bu kadar vakit geçiriyorsun?
Programındaki dersleri bitirdin mi?

Bir süre sonra anne-baba çocuğunun annesi veya babası olmaktan çıkıp ders takip eden kişiye dönüşebilir.

YKS yaşındaki bir öğrencinin sorumluluğunu sürekli ailesinin taşıması, gencin kendi çalışma düzenini kurmasını geciktirebilir. Programın uygulanması, eksiklerin görülmesi ve yapılan çalışmanın sonucunun takip edilmesi giderek öğrencinin sorumluluğuna geçmelidir.

Anne-baba sürecin dışında kalmamalıdır. Fakat çocuğunun öğretmeni, denetmeni veya günlük çalışma kontrolörü de olmamalıdır.

Çünkü üniversite hayatında her sabah ona ne yapması gerektiğini söyleyen biri olmayacaktır.

YKS, Evin Bütün İlişkilerini Belirleyen Konu Olmamalı

Sınav yaklaştıkça bazı evlerde neredeyse her konuşma YKS’ye bağlanmaya başlar.

Kahvaltıda dersler konuşulur.
Arabada deneme sonucu sorulur.
Akşam yemeğinde netler değerlendirilir.
Hafta sonunda üniversiteler ve bölümler konuşulur.

Öğrencinin odadan çıkması bile bazen “Dersin bitti mi?” sorusuyla karşılanır.

YKS öğrencinin hayatında büyük yer tutabilir. Fakat evin tamamını yönetmeye başladığında aile ile çocuk arasındaki ilişki de sınav sonucuna göre değişmeye başlar.

İyi gelen denemeden sonra evde herkes rahatsa, kötü gelen denemeden sonra bütün hava değişiyorsa öğrenci sınav sonucunun aile içindeki ilişkileri de belirlediğini hissedebilir.

Ev, öğrencinin sürekli değerlendirildiği ikinci bir okul haline gelmemelidir.

Anne-baba ile çocuk arasındaki ilişki, alınan netten daha uzun sürecektir.

Sorunu Sonuçlara Yansımadan Fark Etmek

Bir öğrencinin YKS sürecindeki problemi çoğu zaman büyük bir puan düşüşüyle başlamaz. Daha önce küçük işaretler verir:

Çalışma saatleri giderek azalır.
Zorlandığı ders sürekli ertelenir.
Deneme analizleri yapılmamaya başlanır.
Aynı yanlışlar tekrar eder.
Uyku saatleri değişir.
Telefon kullanımı artar.
Program sürekli ertesi güne aktarılır.
Öğrenci sık sık “Yetişmeyecek” veya “Nereden başlayacağımı bilmiyorum” demeye başlar.
Çalışıyor görünmesine rağmen tamamlanan iş azalır.

Bunlardan biri tek başına büyük bir sorun anlamına gelmeyebilir. Fakat birkaçının tekrar etmeye başlaması öğrencinin düzeninde bir şeylerin değiştiğini gösterebilir.

Benim için asıl mesele sorun büyüdükten sonra öğrenciyi yeniden çalıştırmaya uğraşmak değildir. Değişimi daha erken fark etmek ve nedenini doğru okumaktır.

Çocuk Açısından

YKS Öğrencisi Sürekli Yönetilmemeli, Kendi Sistemini Kurmayı Öğrenmeli

YKS öğrencisine her gün ne yapacağını söylemek kısa süre için işe yarayabilir. Fakat öğrencinin kendi çalışma düzenini kuramadığı bir sistem uzun süre taşınamaz.

Programı bir başkası hazırlayabilir. Eksikleri bir başkası gösterebilir. Hangi konunun öncelikli olduğu anlatılabilir.

Ama sonunda masaya oturacak kişi öğrencinin kendisidir.

Zaman içinde şu sorumlulukları kendisinin taşımasını beklerim:

Ne çalışacağını bilmek
Ne zaman çalışacağını planlamak
Neden o konuya öncelik verdiğini anlamak
Nasıl çalışacağını seçmek
Çalışmaya zamanında başlamak
Yanlış yaptığı sorulara geri dönmek
Eksiklerini ertelememek
Program aksadığında yeniden düzen kurmak
Verdiği kararın sonucunu takip etmek

Bu yüzden öğrenciyi değerlendirirken benim için en açıklayıcı sorulardan biri şudur:

Kimse hatırlatmadığında da ne yapması gerektiğini biliyor mu?

Deneme Sonucu Kadar, O Sonucun Neden Oluştuğunu da Görmek Gerekir

Bir denemeye yalnızca toplam net üzerinden bakıldığında öğrencinin yaşadığı birçok sorun görünmez.

Bir yanlışın nedeni farklı olabilir:

Konu eksikliği
Bilgi eksikliği
Soruyu yanlış okuma
Dikkat kaybı
İşlem hatası
Süreyi yanlış kullanma
İki seçenek arasında yanlış karar verme
Zor soruda gereğinden fazla zaman kaybetme
Öğrenilmiş bir konunun yeterince tekrar edilmemesi

Öğrenci 80 netten 85 nete çıktı diye her şey yolunda olmayabilir. Aynı şekilde birkaç netlik düşüş de öğrencinin gerilediği anlamına gelmeyebilir.

Asıl bakılması gereken, netin nasıl oluştuğudur.

Aynı hata tekrar ediyorsa artık karşımızda tek bir yanlış soru yoktur. Düzeltilmesi gereken bir çalışma veya sınav davranışı vardır.

Deneme analizi tam olarak burada anlam kazanır.

Çok Çalışmakla Doğru Çalışmak Aynı Şey Değildir

YKS döneminde öğrencilerin sık yaptığı hatalardan biri, çalışma süresini artırdığında sonucun da aynı oranda artacağını düşünmektir.

Oysa üç saat doğru çalışmak, bazı günler altı saat dağınık çalışmaktan daha fazla iş çıkarabilir.

Öğrencinin kendisine şu soruları sorabilmesi gerekir:

Bugün gerçekten hangi eksiğimi kapattım?
Çözdüğüm sorulardan ne öğrendim?
Yanlış yaptığım sorulara geri döndüm mü?
Sürekli iyi olduğum dersleri mi çalışıyorum?
Zorlandığım konuyu yine erteledim mi?
Bugünkü çalışmam yarınki çalışmamı belirledi mi?

YKS hazırlığında ilerleme, takvimde geçen günlerle değil öğrencinin eksiklerinin azalmasıyla görülür.

YKS Biter, Öğrencinin Kazandıkları Kalır

YKS bir gün yapılır ve birkaç saat sonra biter.

Fakat öğrencinin o güne gelene kadar kazandığı alışkanlıkların bazıları üniversite hayatında da onunla devam eder:

Zamanını kullanmak
Öncelik belirlemek
Bir işe zamanında başlamak
Hatasının nedenini aramak
Zorlandığında yeniden denemek
Kendi kararını verebilmek
Verdiği kararın sorumluluğunu taşımak
Bir hedef için düzenli çalışabilmek

Bu nedenle sınav sürecinde yalnızca öğrencinin kaç net yaptığıyla ilgilenmek bana eksik geliyor.

Elbette hedeflenen üniversite ve bölüm önemlidir. Bunun için akademik sonuçları yakından takip etmek gerekir.

Fakat YKS bittikten sonra çocuğun elinde yalnızca bir sınav sonucu kalmamalıdır.

Kendi çalışma düzenini kurabilen, neyi neden yaptığını bilen, hata yaptığında nedenini arayan, karar verebilen ve aldığı kararın sorumluluğunu taşıyabilen bir genç olarak o sınavdan çıkması da bizim için sürecin bir parçasıdır.